नीतिसूत्रे 23

23 ¹जेव्हा तू एखाद्या अधिकाऱ्यासोबत भोजनास बसतोस, तेव्हा तुझ्यासमोर काय आहे याचा नीट विचार कर, ²आणि जर तू खादाडपणाच्या आहारी गेलेला मनुष्य असशील, तर तुझ्या गळ्याला सुरी लाव. ³त्याच्या पक्वान्नांची लालसा धरू नकोस, कारण ते फसवे अन्न आहे.

⁴श्रीमंत होण्यासाठी स्वतःला थकवू नकोस; स्वतःला आवरण्याचे शहाणपण बाळग. ⁵तू संपत्तीकडे पाहताच ती नाहीशी होते, कारण तिला अचानक पंख फुटतात आणि ती गरुडासारखी आकाशाकडे उडून जाते.

⁶कंजूष माणसाची भाकर खाऊ नकोस, आणि त्याच्या पक्वान्नांची लालसा धरू नकोस, ⁷कारण तो असा मनुष्य आहे जो सतत हिशोब करत राहतो. “खा आणि पी!” असे तो तुला म्हणतो, पण त्याचे हृदय तुझ्याबरोबर नसते. ⁸तू जे थोडे खाल्ले असशील ते ओकून टाकशील, आणि तुझे गोड शब्द वाया घालवशील.

⁹मूर्खाच्या कानी पडेल असे बोलू नकोस, कारण तो तुझ्या शब्दांतील शहाणपणाचा तिरस्कार करील.

¹⁰प्राचीन सीमेचा दगड हलवू नकोस, किंवा पोरक्यांच्या शेतांवर अतिक्रमण करू नकोस, ¹¹कारण त्यांचा उद्धारकर्ता समर्थ आहे; आमचा पिता तुझ्याविरुद्ध त्यांचा कैवार घेईल. ^a a v11 जेव्हा कोणी अशा अनाथावर अन्याय करतो ज्याच्या बाजूने बोलणारे कोणीही नसते, तेव्हा आमचा पिता स्वतःच त्यांचा कैवारी बनतो आणि त्यांचा दावा स्वतःचा मानून हाती घेतो.

¹²तुझे हृदय शिक्षणाकडे आणि तुझे कान ज्ञानाच्या शब्दांकडे लाव.

¹³मुलाला शिस्त लावण्यास मागेपुढे पाहू नकोस; जर तू त्याला छडीने मारलेस, तर तो मरणार नाही. ¹⁴त्याला छडीने मार, आणि तू त्याचा जीव अधोलोकापासून वाचवशील.

¹⁵माझ्या मुला, जर तुझे हृदय ज्ञानी असेल, तर माझेही हृदय आनंदित होईल. ¹⁶जेव्हा तुझे ओठ योग्य ते बोलतील, तेव्हा माझे अंतःकरण आनंदित होईल.

¹⁷तुझ्या हृदयाला पाप्यांचा हेवा करू देऊ नकोस, तर दिवसभर आमच्या पित्याच्या भयात राहा. ¹⁸खात्रीने भविष्य आहे, आणि तुझी आशा तोडली जाणार नाही.

¹⁹माझ्या मुला, ऐक आणि ज्ञानी हो, आणि तुझे हृदय योग्य मार्गावर ठेव. ²⁰द्राक्षारसाने धुंद होणाऱ्यांमध्ये किंवा मांस खाऊन खादाडपणा करणाऱ्यांमध्ये तू असू नकोस, ²¹कारण मद्यपी आणि खादाड दारिद्र्यात येतील, आणि सुस्ती त्यांना चिंध्या नेसवील.

²²ज्याने तुला जीवन दिले त्या तुझ्या वडिलांचे ऐक, आणि तुझी आई म्हातारी झाल्यावर तिचा तिरस्कार करू नकोस. ²³सत्य विकत घे आणि ते विकू नकोस; ज्ञान, शिक्षण आणि समजूतदारपणा विकत घे. ²⁴नीतिमान मुलाचा पिता अत्यंत आनंदित होईल; जो ज्ञानी पुत्राचा जनक होतो तो त्याच्यामध्ये आनंद मानील. ²⁵तुझे वडील व आई आनंदित होवोत; जिने तुला जन्म दिला ती हर्ष करो.

²⁶माझ्या मुला, तुझे हृदय मला दे, आणि तुझ्या डोळ्यांना माझ्या मार्गांत आनंद मानू दे. ²⁷कारण वेश्या हा खोल खड्डा आहे, आणि व्यभिचारी स्त्री म्हणजे अरुंद विहीर आहे. ²⁸ती लुटारूसारखी दबा धरून बसते आणि पुष्कळ माणसांना अविश्वासूपणाकडे नेते.

²⁹कोणाला हाल आहेत? कोणाला दुःख आहे? कोणाला भांडणे आहेत? कोणाला तक्रारी आहेत? कोणाला विनाकारण जखमा आहेत? कोणाचे डोळे लाल झाले आहेत? ³⁰जे द्राक्षारसापाशी बराच वेळ रेंगाळतात, जे मिश्र द्राक्षारसाचे पेले चाखण्यास जातात. ³¹द्राक्षारस लाल असताना त्याच्याकडे टक लावून पाहू नकोस, जेव्हा तो प्याल्यात चमकतो आणि सहज घशाखाली उतरतो. ³²शेवटी तो सापासारखा चावतो आणि नागासारखा दंश करतो. ³³तुझे डोळे विचित्र गोष्टी पाहतील, आणि तुझे हृदय विपरीत गोष्टी बोलेल. ³⁴तू समुद्राच्या मध्यभागी पडून राहणाऱ्यासारखा होशील, गलबताच्या डोलकाठीच्या टोकावर पडून राहणाऱ्यासारखा होशील. ³⁵“त्यांनी मला मारले, पण मला वेदना जाणवली नाही; त्यांनी मला बडवले, पण ते मला कळलेच नाही. मी कधी जागा होईन? मी आणखी एक घोट शोधीन.”