नीतिसूत्रे 18

18 ¹जो स्वतःला वेगळे करतो तो आपल्याच इच्छेच्या मागे लागतो; तो सर्व सुज्ञानाविरुद्ध तुटून पडतो. ²मूर्खाला समजूतदारपणात आनंद वाटत नाही, तर केवळ आपलीच मते मांडण्यात वाटतो. ³जेव्हा दुष्टता येते, तेव्हा तुच्छताही येते, आणि अपमानाबरोबर निंदा येते. ⁴माणसाच्या मुखातील शब्द खोल पाण्यासारखे असतात; ज्ञानाचा झरा वाहत्या प्रवाहासारखा आहे. ⁵दुष्टाचा पक्ष घेणे बरे नाही, ज्यामुळे नीतिमानाला न्याय नाकारला जातो. ⁶मूर्खाचे ओठ भांडण आणतात, आणि त्याचे मुख मार ओढवून घेते. ⁷मूर्खाचे मुख हाच त्याचा नाश आहे, आणि त्याचे ओठ त्याच्या जिवाला सापळा आहेत. ⁸चहाडखोराचे शब्द रुचकर घासांसारखे असतात; ते अंतर्यामी खोलवर उतरतात. ⁹जो आपल्या कामात हलगर्जी करतो तो नाश करणाऱ्याचा भाऊच आहे. ¹⁰आमच्या पित्याचे नाव बळकट बुरूज आहे; नीतिमान त्यात धावत जातो आणि सुरक्षित राहतो. ¹¹श्रीमंताची संपत्ती हेच त्याचे तटबंदीचे नगर आहे; त्याच्या कल्पनेत ती उंच भिंतीसारखी आहे. ¹²नाशापूर्वी माणसाचे हृदय गर्विष्ठ होते, पण सन्मानापूर्वी नम्रता येते. ¹³ऐकण्याआधीच जो उत्तर देतो, ते त्याचे मूर्खपण आणि त्याची लाज आहे. ¹⁴माणसाचा आत्मा त्याला आजारपणातून तग धरण्यास सामर्थ्य देतो, पण खचलेला आत्मा—तो कोण सहन करू शकेल? ¹⁵समंजस हृदय ज्ञान संपादन करते, आणि ज्ञान्याचे कान ते शोधून काढतात. ¹⁶माणसाची भेटवस्तू त्याच्यासाठी वाट मोकळी करते आणि त्याला थोर लोकांसमोर आणते. ¹⁷प्रथम आपली बाजू मांडणारा बरोबर वाटतो, जोपर्यंत दुसरा येऊन त्याची तपासणी करत नाही. ¹⁸चिठ्ठ्या टाकल्याने वाद मिटतात आणि बलवान प्रतिस्पर्ध्यांना वेगळे करतात. ¹⁹दुखावलेल्या भावाला जिंकणे तटबंदीच्या नगरापेक्षा कठीण असते, आणि वाद हे किल्ल्याच्या अडसरांसारखे असतात. ²⁰माणसाच्या मुखाच्या फळाने त्याचे पोट तृप्त होते; त्याच्या ओठांच्या उत्पन्नाने तो भरून जातो. ²¹मृत्यू आणि जीवन जिभेच्या अधिकारात आहेत, आणि जे तिच्यावर प्रेम करतात ते तिचे फळ खातील. ²²ज्याला पत्नी मिळते त्याला जे उत्तम आहे ते मिळते आणि आमच्या पित्याकडून कृपा प्राप्त होते. ²³गरीब माणूस दयेची याचना करतो, पण श्रीमंत कठोरपणे उत्तर देतो. ²⁴पुष्कळ सोबती असलेला माणूस नाशाला जाऊ शकतो, पण भावापेक्षाही अधिक जवळ राहणारा एक मित्र असतो.