नीतिसूत्रे 25

25 ¹हीदेखील शलमोनाची नीतिसूत्रे आहेत, जी यहूदाचा राजा हिज्कीया याच्या माणसांनी उतरून घेतली. ²एखादी गोष्ट गुप्त ठेवणे हे आमच्या पित्याचे वैभव आहे, पण एखादी गोष्ट शोधून काढणे हे राजांचे वैभव आहे. ³जसे आकाश उंच व पृथ्वी खोल आहे, तसे राजांचे मन अगम्य आहे. ⁴चांदीतील मळी काढून टाक, म्हणजे कारागिरासाठी एक पात्र तयार होते. ⁵राजासमोरून दुष्टांना दूर कर, म्हणजे त्याचे सिंहासन नीतिमत्तेने स्थिर होईल. ⁶राजाच्या समक्ष स्वतःला पुढे करू नकोस, आणि थोरामोठ्यांच्या जागी उभा राहू नकोस; ⁷कारण तुझ्या डोळ्यांसमोर असलेल्या अधिकाऱ्यासमोर खालच्या जागी बसवले जाण्यापेक्षा, “इकडे वर ये,” असे तुला म्हटले जाणे बरे. ⁸भांडणात घाईने पडू नकोस, कारण शेवटी जेव्हा तुझा शेजारी तुला लज्जित करील तेव्हा तू काय करशील? ⁹तुझा वाद तुझ्या शेजाऱ्याशीच मांड, पण दुसऱ्याचे रहस्य उघड करू नकोस, ¹⁰नाहीतर जो ते ऐकेल तो तुला लज्जित करील, आणि तुझा दुर्लौकिक कधीही दूर होणार नाही. ¹¹योग्य वेळी बोललेला शब्द चांदीच्या कोंदणातील सोन्याच्या सफरचंदांसारखा असतो. ¹²ऐकणाऱ्या कानाला दिलेला ज्ञानी बोध सोन्याच्या कड्यासारखा किंवा उत्तम सोन्याच्या दागिन्यासारखा असतो. ¹³आपल्या धन्यांना पाठवणाऱ्यांसाठी विश्वासू दूत हा कापणीच्या हंगामातील बर्फाच्या थंडाव्यासारखा असतो; तो आपल्या धन्यांचा जीव प्रफुल्लित करतो. ¹⁴कधीही न दिलेल्या भेटीविषयी बढाई मारणारा हा पावसाशिवायच्या ढग व वाऱ्यासारखा असतो. ¹⁵सहनशीलतेने राजा मन वळवला जातो, आणि मऊ जीभ हाड मोडते. ¹⁶तुला मध सापडला तर पुरेसाच खा, नाहीतर तू अति खाशील व ओकून टाकशील. ¹⁷तुझ्या शेजाऱ्याच्या घरी वारंवार जाऊ नकोस, नाहीतर तो तुला कंटाळेल व तुझा द्वेष करील. ¹⁸आपल्या शेजाऱ्याविरुद्ध खोटी साक्ष देणारा हा गदा, तलवार व तीक्ष्ण बाणासारखा असतो. ¹⁹संकटाच्या वेळी अविश्वासू माणसावर ठेवलेला भरवसा हा किडलेल्या दातासारखा किंवा निखळलेल्या पायासारखा असतो. ²⁰जड अंतःकरणापुढे गीते गाणारा हा थंडीच्या दिवशी वस्त्र काढणाऱ्यासारखा, सोड्यावर ओतलेल्या शिरक्यासारखा असतो. ²¹तुझा शत्रू भुकेला असेल तर त्याला खायला भाकर दे, आणि तो तहानलेला असेल तर त्याला प्यायला पाणी दे; ²²कारण असे केल्याने तू त्याच्या मस्तकावर विस्तवाचे निखारे रचशील, आणि आमचा पिता तुला प्रतिफळ देईल. ²³उत्तरेचा वारा पाऊस आणतो, आणि कपटी जीभ रागावलेली मुद्रा आणते. ²⁴भांडखोर बायकोबरोबर एका घरात राहण्यापेक्षा छपरावरील एका कोपऱ्यात राहणे बरे. ²⁵दूरच्या देशातून आलेली चांगली बातमी ही थकलेल्या जिवाला थंड पाण्यासारखी असते. ²⁶दुष्टांपुढे माघार घेणारा नीतिमान माणूस हा गढूळ झालेल्या झऱ्यासारखा किंवा दूषित झालेल्या विहिरीसारखा असतो. ²⁷फार मध खाणे चांगले नाही, तसेच स्वतःचे वैभव शोधणेही चांगले नाही. ²⁸ज्याला आपल्या स्वतःच्या आत्म्यावर ताबा नाही असा माणूस हा फोडून टाकलेल्या व तटबंदीविना उरलेल्या नगरासारखा असतो.